Dit artikel verscheen ook op www.rechtsactueel.eu
De “Puerta del Sol” in Madrid was de afgelopen week het toneel van één van de grootste protestacties die Spanje ooit kende. Duizenden mensen kwamen bijeen op wat ze zelf het “Spaanse Tahrirplein” noemden om te protesteren tegen de gang van zaken in het land. De protesten breidden zich ook uit naar andere steden in Spanje. In tegenstelling tot de uitgebreide mediaberichtgeving over de “Arabische Lente” moesten we dit weekend voor beelden vanuit Madrid een beroep doen op Ustream, een livestreamkanaal, dat live verslag uitbracht en beelden liet zien vanop de Puerta del Sol.
Een torenhoge werkloosheid, vooral bij jongeren, een uit de pan swingende staatsschuld, een begrotingstekort om “u” tegen te zeggen en een vastgoedcrisis zonder voorgaande hebben ervoor gezorgd dat Spanje een prominent PIIGS-lid is geworden. PIIGS staat voor een club van landen (ook spottend wel eens de “Club Med” genoemd, alhoewel deze vergelijking niet echt meer opgaat sinds Ierland ook tot de club toetrad) die aan de rand van de economische afgrond staan: Griekenland, Italië, Ierland, Portugal en Spanje. De Grieken, de Ieren en de Portugezen deden reeds beroep op de EU voor financiële steun. De vraag is hoelang het zal duren eer ook Spanje komt aankloppen…Met grote spanning werd dan ook uitgekeken naar de resultaten van de lokale en regionale verkiezingen, die gisteren plaatsvonden. Verwacht werd dat de socialistische regeringspartij van premier José Luiz Rodriguez Zapatero, de PSOE, rake klappen zou incasseren. Zo geschiedde: een socialistisch bloedbad werd een feit. De socialisten staan, met bijna alle stemmen geteld, op 27,9%, wat bijna 10 procentpunten minder is dan de conservatieve Volkspartij, de Partido Popular. De socialisten, die sinds 2004 in Spanje aan de macht zijn, hebben het bij lokale en regionale verkiezingen sinds de jaren ’70 nog nooit zo slecht gedaan. Zapatero ligt in Spanje zwaar onder vuur wegens de torenhoge werkloosheid (die ongeveer op 21% ligt en bij jongeren maar liefst op 40%). Dat belooft voor de parlementsverkiezingen van volgend jaar…
Ook lokale partijen deden het goed. Het rechts-conservatieve Plataforma per Catalunya bijvoorbeeld behaalde maar liefst 67 zetels in Catalonië, wat een stijging betekent van 50 zetels. In Vic, de thuisstad van voorzitter Josep Anglada, is de partij de tweede partij van de stad met 20% van de stemmen en met 5 zetels. Ook in andere steden in de zogenaamde “rode gordel” rond Barcelona is de partij doorgebroken en haalt ze een mooie score. In Barcelona zelf werd de nationalistische centrumrechtse Convergencia i Unio (CiU) de grootste partij met 29% van de stemmen, waardoor ze ginds de macht krijgen. Ook in Baskenland deden de nationalisten het goed; zo is de radicaal-Baskische partij Bildu de tweede partij van Baskenland geworden met ruim 25% van de stemmen. De PNV, de “gematigde” Basken, blijven wel de grootste partij in Baskenland.
De Europese beurzen openden vandaag dan ook fors in het rood: ratingbureau Standard and Poors dreigt met een ratingverlaging voor Italië, in Spanje is het politieke en economische klimaat woelig en Griekenland dreigt zijn verplichtingen niet na te komen om een grootschalige operatie in gang te zetten om het land er weer bovenop te helpen. Er wordt zelfs gefluisterd dat Griekenland nog maar voor minder dan 2 maanden liquiditeit voorhanden heeft. Premier Papandreou stelt dit weekeinde dat indien Griekenland geen geld wordt toegeschoven voor 18 juli “een bankroet waarschijnlijk onafwendbaar wordt”. De rente op staatspapier van de Club Med-landen stijgt verder. De rente op langetermijns-overheidsobligaties van Griekenland stijgt met 17 basispunten tot maar liefst 16,3%, maar ook de rente op Ierse en Spaanse obligaties stijgt angstwekkend. Het is een cliché, maar het wordt voor Europa opnieuw een woelige week…
